ប្រូតេអុីន៖ ម៉ាស៊ីននៃជីវិត និងការដោះស្រាយចំណោទ ៥០ ឆ្នាំដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត
ប្រូតេអុីន៖ គ្រឹះនៃរចនាសម្ព័ន្ធជីវិត
ប្រូតេអុីនគឺជាសមាសធាតុគីមីសរីរាង្គដែលបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធជីវិត។ នៅក្នុងអាហារ វាច្រើនសំបូរនៅក្នុងសាច់សត្វ។ មែនទែនទៅ ប្រូតេអុីនមាននៅក្នុងគ្រប់កោសិកាទាំងអស់។ វាជាអ្នកបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា និងជាម៉ាស៊ីនដែលបង្កើតដំណើរការប្រតិកម្មគីមីនៅក្នុងកោសិកា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យជីវិតមានអត្ថិភាព។
ការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពីប្រូតេអុីនគឺជាកូនសោរដ៏សំខាន់ឆ្ពោះទៅរកដំណោះស្រាយនៃបញ្ហាទាក់ទងដំណើរការជីវិត រាប់ចាប់ពីការព្យាបាលជំងឺ រហូតដល់ការបង្កើតវ៉ាក់សាំងការពារមេរោគ។
តើធម្មជាតិរបស់ប្រូតេអុីនជាអ្វី?
ប្រូតេអុីនជាសមាសធាតុគីមីធំ (ម៉ាក្រូម៉ូលេគុល) ដែលកើតពីការបន្តគ្នានៃអាស៊ីតអាមីនេ (Amino Acids)។ អាស៊ីតអាមីនេជាសមាសធាតុគីមីដែលបង្កពីម៉ូលេគុលចំបង ៤ គឺ៖
- កាបូន (C)
- អ៊ីដ្រូសែន (H)
- អុកស៊ីសែន (O)
- អាសូត (N)
[Image of basic amino acid structure]
អាស៊ីតអាមីនេ ២០ ប្រភេទខុសៗគ្នា អាចបង្កើតបានជាប្រូតេអុីនរាប់លានប្រភេទ ដោយសារតែភាពប្លែកគ្នារបស់លំដាប់លំដោយ និងចំនួនរបស់វានៅក្នុងប្រូតេអុីននីមួយៗ។
តើទម្រង់របស់ប្រូតេអុីនមានលក្ខណៈដូចម្តេច?
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចែកទម្រង់ប្រូតេអុីនជាកម្រិតៗ៖
- ទម្រង់ទី១៖ សំដៅត្រឹមការបន្តគ្នានៃអាស៊ីតអាមីនេជាខ្សែ (២ វិមាត្រ - 2D)។
- ទម្រង់ទី២ ទី៣ និងទី៤៖ ជាទម្រង់បត់បែនក្នុងលំហ (៣ វិមាត្រ - 3D) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រូតេអុីនអនុវត្តមុខងាររបស់វាបាន។
[Image comparing primary, secondary, tertiary, and quaternary protein structures]
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញប្រូតេអុីនជាង ២០០ លានប្រភេទ ប៉ុន្តែពួកគេស្គាល់ទម្រង់ ៣ វិមាត្ររបស់វាត្រឹមតែមួយភាគតូចប៉ុណ្ណោះ។ ការរកឃើញទម្រង់ដោយការធ្វើតេស្តក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ត្រូវចំណាយថវិកាច្រើន និងពេលវេលាច្រើនឆ្នាំ។
AlphaFold៖ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតដោះស្រាយចំណោទជីវវិទ្យា
ការប៉ាន់ស្មានទម្រង់ 3D របស់ប្រូតេអុីនគឺជាចំណោទដ៏លំបាកបំផុតមួយក្នុងជីវវិទ្យាអស់រយៈពេល ៥០ ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំនេះ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតឈ្មោះ AlphaFold របស់ក្រុមហ៊ុន DeepMind (Google) បានទទួលពិន្ទុខ្ពស់បំផុតក្នុងការទស្សន៍ទាយទម្រង់ប្រូតេអុីនបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវបំផុត។
ផលប្រយោជន៍នៃរបកគំហើញនេះ៖
- ជួយឱ្យការបង្កើតឱសថ និងវ៉ាក់សាំងកាន់តែរហ័ស។
- យល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីអន្តរកម្មរវាងម៉ូលេគុលស៊ាំញ៉ាំក្នុងសារពាង្គកាយ។
ក្រុមការងារ AlphaFold នឹងបន្តស្រាវជ្រាវដើម្បីឱ្យ AI នេះអាចទស្សន៍ទាយអំពីការផ្គុំចូលគ្នានៃប្រូតេអុីនច្រើន និងរបៀបដែលវាមានអន្តរកម្មជាមួយសមាសធាតុផ្សេងៗទៀតនាពេលអនាគត។
ឯកសារយោង៖
ស៊ីណែត
ស៊ីណែត គឺជាអ្នកអប់រំ និងជាឱសថការី។ គាត់បានបញ្ចប់ការសិក្សាផ្នែកឱសថសាស្រ្តនៅសកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្រ្តសុខាភិបាលនៅទីក្រុងភ្នំពេញនៅឆ្នាំ២០១៥។ នៅឆ្នាំ២០១៨ គាត់បានក្លាយជាគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាល័យអ៊ីធូស្ទេមព្រះយុគន្ធរក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅទីនោះហើយដែល គាត់ចាប់ផ្តើមបង្កើតមាតិកាទាក់ទងវិទ្យាសាស្រ្ត និងបង្កើតទំព័រ វិទ្យាសាស្រ្តជីវិត ដែលបច្ចុប្បន្នវិវត្តមកជា រៀនវិទ្យាសាស្រ្តនេះ។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០២៤ដល់២០២៥ គាត់បានបន្តការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកអប់រំនៅសកលវិទ្យាល័យឃ្វីនស្លែនដ៍នៃរដ្ឋឃ្វីនស្លែនដ៍ប្រទេសអូស្ត្រាលី។
ស៊ីណែត